Ksiądz Ignacy Knast.

 2015-01-26 / 20:41:58

 

Ksiądz Ignacy Knast ze Środą był związany przez okres 24 lat pracy duszpasterskiej. Zapewne mało kto ze Średzian wie, że w Środzie zamieszkiwało także Jego rodzeństwo.

slub rodzicow kopia
Akt ślubu rodziców Ks. Ignacego Knasta. Źródło: szukajwarchiwach.pl

Opowieść zacznę od rodziców Ks. Ignacego, którymi byli Franciszek i Karolina z domu Knast, Knastowie. Ślub zawarli dnia 13 października 1828 r. w kościele Witkowie i jak wynika z zapisu w akcie małżeństwa, Franciszek z zawodu był młynarzem, oboje zamieszkali w Witkowie.

Dotychczas mamy udokumentowane narodziny jedenaściorga dzieci tego małżeństwa i są to: Prakseda (1829-1830), Magdalena (1830-1830), Ignacy (1831-1909), Wincenty (1833-?), Jan Nepomucen (1834-1834), Emilia (1835-1867), Mikołaj (1837-1872), Ludwik (1839-?), Marianna (1841-?), Józef Franciszek (1846-?) i Walenty (1848-?). Troje z nich zmarło jako niemowlęta – Prakseda, Magdalena i Jan Nepomucen. Dorosłego wieku doczekali: Ignacy, Wincenty, Emilia, Mikołaj, Ludwik, Marianna, Józef Franciszek i Walenty.

Rodzina Knastow
Przodkowie Ks. Ignacego Knasta i rodzeństwo.

Dzieci bardzo wcześnie znalazły się w bardzo trudnej sytuacji. W 1852 r. umiera Franciszek Knast, a cztery lata później – w 1856 r. – Karolina Knast, dzieci zostały bez rodziców. Nie ma informacji, kto po śmierci rodziców zajął się wychowaniem wymagających opieki dzieci, może byli to dziadkowie i bliscy krewni?. W roku śmierci matki, najstarszy Ignacy był już poza domem i pobierał nauki, a najmłodszy Walenty liczył sześć lat.

12 ur Ignacy
Akt urodzenia Ks. Ignacego Knasta Źródło: szukajwarchiwach.pl

Ignacy urodził się jako trzecie dziecko dnia 23 lipca 1831 r. Chrztu Św. udzielił mu Ks. Wojciech Ożarowski, a chrzestnymi byli Kazimierz Knast i Nepomucena Knast zamieszkali w Witkowie.

Przypuszczenia dotyczące opieki nad osieroconymi dziećmi nasuwa edukacja Ignacego. Po ukończeniu szkoły katolickiej w Witkowie, dalsze nauki pobierał w Gimnazjum Chełmińskim, gdzie jednym z profesorów był ks. Antoni Knast – być może wuj Ignacego.

„Mówiąc o szkolnictwie chełmińskim okresu zaboru, po upadku Akademii Chełmińskiej, trzeba mieć na uwadze przede wszystkim działające od 1837 roku Gimnazjum Chełmińskie, które stało się rozsadnikiem polskości, jak najbardziej spolonizowany zakład wśród szkół średnich na Pomorzu. Podjęto walkę o język polski dla tej szkoły. Od 1840 roku uczyli tacy wybitni profesorowie jak: Dr Wojciech Łożyński, ks. Antoni Knast oraz filolog i naukowiec Stanisław Węclewski. Natomiast spośród wybitnych wychowanków należy wymienić: Ludwik Rydygiera, Stanisława Kujota czy już z początkiem XX wieku Kurta Schumachera. Żywioł polski w gimnazjum miał silne poparcie materialne i moralne w społeczeństwie oraz w działalności założonego w Chełmnie w 1848 roku Towarzystwa Pomocy Naukowej dla Młodzieży Męskiej Prus Zachodnich. Towarzystwo to w okresie niewoli pruskiej wspierało ok. 500 stypendystów.”
Żródło: http://chelmno.pl/?cid=94

Po ukończeniu Gimnazjum w Chełmnie, nauki wyższe Ignacy pobierał przygotowując się do kapłaństwa w Seminarium Duchownym w Poznaniu, a od 10 kwietnia 1858 w Seminarium Duchownym w Gnieźnie, gdzie 18 grudnia 1858 r. przyjął święcenia kapłańskie.

Ordo 1861 str 12-1
Duszpasterze z Czarnkowa-rok 1861. Źródło: WBC

Po święceniach kapłańskich od roku 1859 r. zostaje skierowany do pracy duszpasterskiej  jako Vicarius I do Czarnkowa, gdzie swą posługę kapłańską sprawował przez dwa lata. W tym też czasie w Czarnkowie zamieszkiwała siostra Ks. Knasta – Emilia ze swoja rodziną. Tam też urodziła się jej córka Zuzanna Zimniewicz. czytaj tutaj.

Ordo 1864 od 1862 Vic. I w Srodzie
Duszpasterze w Środzie-rok 1864. Źródło: WBC
Ks. Weychan-2
Grób Ks. Marcelego Weychana na cmentarzu w Środzie Wlkp. Zbiory własne.

W 1862 r. przeniesiono Ks. Ignacego Knasta  do pracy duszpasterskiej jako „Vicarius I ” do średzkiej Kolegiaty. Proboszczem w kościele parafialnym p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Środzie był wówczas Ks. Marceli Weychan, który funkcję tę pełnił od roku 1830 do śmierci w 1890 r.

Do Środy przeniosła się z Czarnkowa również owdowiała siostra Ks. Knasta Emilia ze swą córeczką Zuzanną. W Witkowie i jego okolicach mieszkała reszta rodzeństwa. Nie wiadomo nic na temat losów brata Wincentego i siostry Marianny, prawdopodobnie zmarli przed śmiercią matki, ponieważ nie są wymienieni w jej akcie zgonu jako żyjące i pozostawione dzieci. Czterech braci Księdza Ignacego odwiedzało rodzeństwo w Środzie, poznając tutaj swoje przyszłe małżonki, zakładając rodziny i osiedlając się na różne okresy w naszym mieście poślubiając panny z zacnych domów.

1-MikolajPierwszy zawarł związek małżeński brat Księdza- Mikołaj, który z zawodu był młynarzem. Dnia 20-11-1865 r. poślubił pannę Mariannę Ladwich, córkę Piotra i Marianny z Piechockich Ladwichów. Z tego małżeństwa urodziła się trójka dzieci: Władysława, Antonina i Józef. Szczęście pary jednak nie trwało długo. Mikołaj zmarł z 1872 r., został pochowany przez brata Ks. Ignacego na cmentarzu w Środzie. Owdowiałej bratowej Ks. Knast udzielił w dniu 28 maja 1873 r. ponownego sakramentu małżeństwa z Nikodemem Hermannem.

Slub Ludwik KnastBrat Ludwik Knast był z zawodu piekarzem. Poślubił w Środzie dnia 20 lipca 1870 r. pannę Antoninę Jewasińską, córkę Józefa i Antoniny z d. Górska Jewasińskich. Z małżeństwa tego urodziły się trzy córki: Emilia, Franciszka i Julianna. Nie udało się ustalić daty zgonu Ludwika. Śmierć musiała jednak nastąpić przed rokiem 1884, ponieważ w dniu 10 czerwca 1884 r. Ks. Ignacy Knast pobłogosławił małżeństwo Antoniny Knast – wdowy – z Michałem Kostańskim z Kościana, a świadkami ślubu byli Jan Krzyżan ze Środy i Franciszek Kostański z Kiełczewa.

slub JozefaKolejny z braci – Józef poślubił w Środzie dnia 23 czerwca 1874 r. pannę Mariannę Neyman, córkę Augustyna i Teofili z d. Domagalska Neymanów. Do dziś wiadomo, że małżonkowie mieli dwóch synów: Adama i Romana. Na podstawie kart dotyczących ewidencji mieszkańców Poznania ustalono, że Adam zamieszkał w Poznaniu.

slub Walenty-4Najmłodszy z rodzeństwa Walenty, również wyuczony zawodu młynarskiego, zawarł w Środzie dnia 29 września 1874 r. ślub w panną Antoniną Heydrich (pisano też Hejdrich), który pobłogosławił Ks. Ignacy Knast. Małżeństwo to było najliczniejsze w potomstwo, mieli dziesięcioro dzieci lecz troje zmarło krótko po urodzeniu. Dnia 03.08.1892 r. umiera żona Walentego – Antonina. Walenty pozostając  z siódemką małych dzieci, którym musiał zapewnić opiekę, wstąpił ponownie w związek małżeński. Dnia 07.02.1893 r. poślubił w Środzie przy błogosławieństwie brata Ks. Ignacego Knasta – wówczas już proboszcza w Kotłowie – pannę Walerię Służewską. Rodzina zamieszkała w Poznaniu, o czym świadczą karty meldunkowe miasta Poznania.

Wróćmy jednak do osoby Ks. Ignacego Knasta, który prawie przez ćwierć wieku udzielał w Środzie sakramentów chrztu, błogosławił poślubionym małżonkom i odprowadzał na cmentarz zmarłych mieszkańców parafii. Ale nie tylko duszpasterskie zajęcia były Jego pracą. Od 1868 r. do końca swej bytności w Środzie tj. przez okres 20 lat zasiadał w Zarządzie Banku Ludowego. W 1886 r. Jego miejsce zajął Ks. Wojciech St. Andersz. Ale nie tylko praca w Banku Ludowym była jego pasją. Udzielał się również w Towarzystwie Naukowej Pomocy dla Młodzieży w Wielkim Księstwie Poznańskim, którego zadaniem była pomoc w zdobywaniu wykształcenia przez biedną a zdolną młodzież. Praca w tym Towarzystwie była zapewne Jego wdzięcznością za możliwość zdobycia wykształcenia.

Kos.Dz.Urz. 1886 Nr 5 do Kotlowa-1
Źródło: WBC

W roku 1886 decyzją Władzy Duchownej został przeniesiony ze Środy do parafii Kotłów, gdzie proboszczem był do 1892 r.

Kos.Dz.Urz. 1892 Nr 4 adm w Gryzynie

Źródło: WBC.

Kosciol w Gryzynie
Kościół w Gryżynie – zbiory własne.
Gazeta Torunska 1908, R. 44 nr 283 + dodatek
Źródło: KPBC – Gazeta Toruńska 1908 r.

Od 14 listopada 1892 r. Ks. Knastowi została powierzona parafia w Gryżynie. Tutaj też w 1908 roku obchodził złoty jubileusz kapłaństwa, o czym donosiła w swym dodatku Gazeta Toruńska Nr 283 oraz Przewodnik Katolicki Nr 50

Przewodnik Katolicki. 1908 R.14 nr50
Źródło: WBC Przewodnik Katolicki

Ks. Ignacy Knast Akt zgonuRok później prasa doniosła o śmierci Ks. Ignacego Knasta, która nastąpiła dnia 22.10.1909 r. w Gryżynie. Anonse zamieściły: Przewodnik Katolicki, Postęp, Praca Tygodnik polityczny i literacki oraz nekrologi Dziennik Poznański.

Postep 1909.10.26 R.20 Nr245Przewodnik Katolicki. 1908 R.14 nr50 Przewodnik Katolicki. 1909 R-vert Praca Tygodnik polityczny i literacki, illustrowany. 1909.10.31 R.13 ..._3Nekrolog X. Ignacy Knast Nekrolog Ks. Ignacy Knast

Grób Ks. Ignacego Knasta znajduje się w Gryżynie. Pochowany został na cmentarzy przykościelnym i spoczywa pośród innych księży pracujących i zmarłych w tej Parafii.

IMG_6826
Grób Ks. Ignacego Knasta w Gryżynie-zbiory własne.
IMG_6821
Grób Ks. Ignacego Knasta w Gryżynie-zbiory własne.
IMG_6825
Grób Ks. Ignacego Knasta w Gryżynie-zbiory własne.

Copyrighted Image