Parafia Bnin.

IMG_4784
Fot. ze zbiorów Basi i Sławka Rajkowskich.
IMG_4787
Fot. ze zbiorów Basi i Sławka Rajkowskich.
IMG_4785
Fot. ze zbiorów Basi i Sławka Rajkowskich.

 

IMG_4786
Fot. ze zbiorów Basi i Sławka Rajkowskich.
IMG_4792
Fot. ze zbiorów Basi i Sławka Rajkowskich.
IMG_4793
Fot. ze zbiorów Basi i Sławka Rajkowskich.

 

 

 

Źródło: Szematyzm historyczny ustrojów parafjalnych dzisiejszej Archidiecezji Poznańskiej Poznań 1935
Autor: ks. kanonik Stanisław D. Kozierowski

Zachowano oryginalną pisownię.

„BNIN, m. wzdłuż Rogoźnicy, łączącej jeziora Bnińskie i Kórnickie, nazwany od Bny, gród niegdyś kasztelański, na schyłku XII w. (KBP I. 29) w dzierżeniu Doliwczyka Jarosta, na schyłku XIII w. komesa Mirosława Przedpełkowica z rodu Łodziów, którzy stąd później wzięli nazwisko Bnińskich, wów­czas posiadał Mirosław nietylko kasztelanję, ale także Bnin z okolicą jak Mieczewem, Jaszkowem, Dębcem, nieznanemi dziś Górą nad jeziorem, Jabłonowem, Kędzieminem, Pamiątkowem, Lubanką, Wyganowicami i Żukowem. Kościół parafjalny na podgrodziu (gród znajdował się na półwyspie Szyi) założyli i uposażyli królowie w XI—XII w., za pierwotne uposażenie uwa­żam nieistniejące dziś Biskupice, które do r. 1365 (KDW III. 1544) posiadała kapituła poznańska a które jeszcze w roku 1444 do 1447 (KBP I. 25) z Górą i Biernatkami jako allodium wy­mieniono. Po zorganizowaniu parafji b. otrzymał kościół inne uposażenie od dziedziców miejscowych. Roku 1404 był tu pro­boszczem Mikołaj Faber, roku 1419 jeszcze Mikołaj, Bi­skup pozn. (r. 1438—79) Andrzej z Bnina wzniósł w rodowem gnieździe w stylu późnogotyckim mur. trzynawową bazylikę o    4 przęsłach ok. r. 1448—63 i odnowił kanoniczne wniesienie kościoła par. Altarja istniała wcześnie, bo już r. 1428 (TPy.) altarzysta Mikołaj wspomniany. Założył tenże biskup i uposażył kolegjum mansjonarzy, które się później nie utrzymało. Świąty­nia, w XVI w. przyozdobiona wieżą, kilkakrotnie odnawiana, za­traciła wiele z pierwotnego stylu, jest pod wezw. św. Wojciecha i św. Jadwigi. R. 1510 (LBL f, 23 v.) spisano dochód probostwa. Było w B. 26 łanów os., mieszczanie dawali proboszczowi po 6 korczyków obojga zboża a 2 wiecznym wikarym (było prócz tych 5 mansjonarzy) po 10 gr., z folwarku należała się dzies. snop. Krom tego pobierał proboszcz meszne z Błażejewa, Skrzy­nek, Dziećmierowa, dziesięcinę z Biernatek. Dalej wymieniony szereg wsi dziś nieistniejących jak Kuropatniki o 12 łanach op. (z folwarku miał prob. dzies.), Maruszewo o 11 ł. op., Gozdowo o 10 ł. op., Wojaczewo o 11 ł. op., Kuczkowo o 18 ł. op., Góra o 8 ł. os., 6 ł. op., Grabowiec o 10 ł. op. Wielki ołtarz jest późnorenesansowy (K III. 258), patronem jest fundacja „Zakłady Kór­nickie”. Obecna parafja b. powiększona jest przez przyłączenie parafij błażejewskiej, mieczewskiej i radzewskiej. Do Skrzynek, posiadłości biskupa pozn., przyszli drogą zamiany r. 1287 Grzy- malici, którzy później siedzieli w Pierzchnie i Grabowcu, z Wo- jaczewa znamy z XV w. Czewojów. Dawne nazwy zasługują na uwagę, Kępiniec, Pijańczyska u Prusinowa, Pławnica u Bierna- tek, Niedźwiedź, Miechorzewo ku Konarskiemu.”

Źródło  poniższej treści: Krótki opis historyczny kościołów parochialnych, kościółków, kaplic, klasztorów, szkółek parochialnych, szpitali i innych zakładów dobroczynnych w dawnej Dyecezyi Poznańskiej przez Józefa Łukaszewicza. Tom I, 1858

Zachowano oryginalna pisownię.

  „XII. Kościół parochinalny w Bninie.

Miasto Bnin jest gniazdem starożytnej i niegdyś możnej rodziny wielkopolskiej Bnińskich, herbu Łodzia, którzy tu może kościół parochialny założyli, ale nie wiadomo kiedy.1) Pierwsza o nim wzmianka jest w księdze konsystorskiej dopiero z roku 1442; nie ulega jednakże żadnej wątpliwo­ści, że kościół bninski starożytnością swoją sięga przynaj­mniej początków 14. wieku. Do środka 15. wieku był sta­wiany z drzewa. W r. dopiero 1463 Andrzej z Bnina, biskup poznański, dziedzic miejsca, wzniósł go z cegły palonej i nadał mu tegoż roku dnia 12 Czerwca nową erekcyą, która za czasów wizyty Libowicza 1727 znajdowała się, (pisana na pergaminie i z pieczęcią Andrzeja z Bnina) przy kościele bnińskim. Ten sam Andrzej z Bnina ustanowił przy nim kolegium mansyonarzy, złożone z 7. duchownych. W ciągu czterowiekowego istnienia swego, kościoł bniński wystawiony przez Andrzeja z Bnina podpadał częstym ruinom, a zatem i naprawom, które kształt jego pierwotny całkiem zmieniły. W 16 wieku przystawiono do niego wie­żę, a w roku 1775 Potulicka, z Działyńskich, ówczesna dziedziczka Bnina, odnawiając go wewnątrz i zewnątrz za­tarła wszystkie niemal ślady pierwotnej budowy.
W kościele bnińskim zaprowadziła bractwo literackie i różańcowe roku 1595. Katarzyna z Kościelskich Opaliń­ska, a miejscowy proboszcz Węclewicz wprowadził doń w roku 1760 bractwo szkaplerza.
Kościół bniński nie zawiera w sobie żadnych zgoła pom­ników z odleglejszej przeszłości, prócz wyrytego na kamieniu wraz z pastorałem i infułą herbu Łodzia, założyciela swego Andrzeja z Bnina, biskupa poznańskiego. Jest pod tytułem ś. Wojciecha, biskupa i męczennika i ś. Jadwigi, wdowy. Księgi jego dawniejsze zaginęły, znajdujące się dziś zaczynają się od r. 1710. -Prócz kościoła parochialnego w Bninie, były niegdyś w tej parochii kościoły w na­stępujących miejscach:

1. Kościół we wsi Błażejewie. Kto i kiedy kościół ten założył, nie wiadomo. Do roku 1513 był on parochialnym, w tym dopiero roku został afiliowanym do bnińskiego, jak uczy wizyta Zalaszowskiego z roku 1696, która mówi: »kościół parochialny w Błaźejewie wcielonym został i przyłączonym do kościoła bnińskiego w roku 1513 za rządów kościołem bożym Najświętszego Ojca Leona X pa­pieża, za zezwoleniem Ur. Jana z Bnina, owczesnego dzie­dzica i kolatora.” Kościół błażejewski od samych początków z drzewa stawiany, runął całkiem na początku 17. wieku, jakto do­wodzi wizyta Strzałkowskiego z roku 1639. »Wieś Błaźejewo — mówi wspomniona wizyta — w której niegdyś był kościół, ale obecnie od dawna spustoszony i upadły (collapsa).« Kto później kościół ten z gruzów podźwignął, nie wiadomo, ale na schyłku 17. wieku stał on znowu i mu­siał być w dobrym stanie, bo wizyta Zalaszowskiego z roku 1696, mówi o nim: »kościół w Błaźejewie jest pod tytu­łem ś. Urszuli, dobrze pokryty, jeszcze nie poświęcony, mający dwa ołtarze.« — Nareszcie w drugiej połowie ze­szłego wieku ówczesny proboszcz bniński, nazwiskiem Węclewicz walący się kościołek w Błaźejewie odnowił, jak opiewa wizyta Rydzyńskiego z roku 1784. Nie zawierał on żadnych zgoła pomników z przeszłości, był o dwóch tylko ołtarzach.
2. Kościół parochialny w Mieczewie. We wsi Mieczewie był niegdyś kościoł parochialny, o którym księga   beneficiorum z roku 1510 wspomina; ale kościół ten upadł już w pierwszych latach 17. stulecia, jak uczy wizyta Strzałkowskiego z roku 1639, która mówi:« W Miecze­wie był niegdyś kościół drewniany, ale ten runął z sta­rości, a sprzęty jego z tejże samej przyczyny zniszczały., (consumptae). Na miejscu, w którem niegdyś stał, wznie­siono krzyż drewniany.

3. Kościół parochialny w Radzewie. Kto i kiedy ko­ściół parochialny we wsi Radzewie założył, nie wiadomo. Istnął on atoli już na początku 16. wieku, bo księga bene­ficiorum z roku 1510 o nim wspomina. W sto kilkanaście lat później, tj. podczas wizyty Strzałkowskiego w r. 1639 stał on jeszcze, ale był bardzo spustoszonym. »Wieś Radzewo — mówi wspomniona wizyta — ma kościół dre­wniany, ale już całkiem spustoszony, dzwonnica także spu­stoszona, w niej znajdują się trzy dzwony; płoty cmenta­rza walą się.« — W czasie wizyty Zalaszowskiego w roku 1696 już tu kościoła nie było. Wspomniona bowiem wizyta opiewa: »We wsi Radzewie był także kościół parochialny, ale obecnie od lat wielu spustoszony tak dalece e tylko miejsce pozostało gdzie stał. Miał tytuł N. Maryi Panny i ś. Mikołaja, biskupa.” Nareszcie w roku 17[??] w miejsce kościoła wystawiono tu, z drzewa także, małą kapliczką pod tytułem dawnego kościoła.

Szkoła w Bninie. Podczas wizyty Strzałkowskiego w r. 1639, szkoły w Bninie nie było, bo wizyta ta mówi wy raźnie: »Rektora szkoły i kantora niema w Bninie.« Przed wizytą atoli Libowicza r. 1727, znajdowała się w tem miejscu szkoła, gdyż wizyta wspomniona zaleca wystawienie nowej szkoły w miejsce spalonej. »Dom szkolny — są j[?] słowa — spłonął w pożarze; przeto Wielebny probosz nalegać będzie na magistrat bniński, aby czemprędzej po stawić nowy, w którymby się dzieci uczyć mogły,«

Szpital. O szpitalu w Bninie wspominają wizyty Strzał kowskiego z roku 1639. Zalaszowskiego z roku l691 Libowicza z roku.1727, i Rydzyńskiego z roku 178[?] Pierwsza mówi o nim: »Jest w Bninie szpital dla ubogich ale nie ma żadnego pewnego uposażenia, opatrywanym tylko jest jałmużnami z szczodrobliwości JW. Zygmunta Grudzińskiego, wojewody kaliskiego, dziedzica Bnina.« Wizyta Zalaszowskiego opisuje dom szpitalny. »Szpital w Bnini mówi – jest z drzewa postawiony, dobrze pokryty, o jednej obszernej izbie ogrzewanej i 7. komorach. Mieszka w nim obecnie pięciu ubogich. Uposażeniem jego w czasie wizyty Zalaszowskiego były: łan roli i kwarta, t. j. czwarta część łanu, z łąkami, trzy ogrody i małe sumki Dom szpitalny, który Zalaszowski oglądał, upadł czy też się spalił w środku 18 wieku. W miejsce jego wzniosł nowy ówczesny pleban miejscowy Węclewicz. Dom ten był z drzewa, zawierał w sobie jedną wielką izbę ogrzewaną i pięć komor. Znajdowało się w nim, w roku 1784 sześciu ubogich.”

Księża spoczywający w parafii Bnin.

 

Ks. Bolesław Antoniewicz (*1837 +1905).

IMG_4796
Fot. ze zbiorów Basi i Sławka Rajkowskich.
IMG_4797
Fot. ze zbiorów Basi i Sławka Rajkowskich.
ks. Antoniewicz Bnin
Źródło: Domena publiczna – PTPN

 

IMG_4801
Fot. ze zbiorów Basi i Sławka Rajkowskich.

Ks. Ludwik Marszewski
(* 1849 +1920).

IMG_4833
Fot. ze zbiorów Basi i Sławka Rajkowskich.

 

 

 

 

Ks. Romuald Żurowski (*1918 +2006)

IMG_4828
Fot. ze zbiorów Basi i Sławka Rajkowskich.
IMG_4829
Fot. ze zbiorów Basi i Sławka Rajkowskich.
IMG_4831
Fot. ze zbiorów Basi i Sławka Rajkowskich.
Ks. Szczepan Janasik (*1889 +1976).
IMG_4808
Fot. ze zbiorów Basi i Sławka Rajkowskich.
IMG_4809
Fot. ze zbiorów Basi i Sławka Rajkowskich.
IMG_4810
Fot. ze zbiorów Basi i Sławka Rajkowskich.

Copyrighted Image