Parafia Solec.

IMG_0153
Fot. zbiory własne.
IMG_0148
Fot. zbiory własne.

 

 

 

IMG_0151
Fot. zbiory własne.

Źródło: Szematyzm historyczny ustrojów parafjalnych  Poznań 1935
Autor: ks. kanonik Stanisław D. Kozierowski

Zachowano oryginalną pisownię.

SOLEC, w. nad Wartą na płd. Środy, nazwany od składu soli, spławianej rzeką, znany r. 1244 (KBP II. 2311, starodawna posiadłość biskupów pozn., do których przez wieki należał t. zw. klucz solecki. Przebywając w S., postarali się niewątpliwie wcześnie o kościół w pierwszej poł. XIII w., bisk. pozn. Bogufał zmarł tu r. 1255 in praedio ecclesiae suae Solecz. R 1302 (KDW II. 854) prob. w S. a kapelan biskupi Mikołaj nabył za 13 grzy­wien kościelnych pieniędzy od właścicieli nieistniejących dziś Szelig pod Witowem rolę, którą przejął bisk. Andrzej a w za­mian za nią dał mu dziedzinę w S. samym, dlatego że mu była bliższa i użyteczniejsza. Posiadłość kościelna nazywała się póź­niej Poświętnem. R. 1404 wspomniany prob. Mikołaj, r. 1408 Wyszko, r. 1430 Strzeszko, r. 1510 Goczałk. Tytuł domu B. r. 1510 (LBL f. 26 v.) był jak dziś św. Katarzyna. Kmieci 11 uprawiało po 1/2 łanu, znajdowały się 3 karczmy biskupie i je­dna proboszcza op. Proboszcz otrzymywał dziesięcinę od kmieci i z karczem, również meszne i stołowe, młyn w S. dawał po 2 ćwiertnie mąki, jezioro należało do proboszcza. W Krzykosach z 9 1/2 łanów pobierał prob. dziesięcinę, meszne i stołowe, w Młodzikowie o 6 łanach os. p. Młyński z folwarku dawał dziesię­cinę, kmiecie meszne i stołowe, z młyna ćwiertnia należała się mąki, w Sulęcinie z folw. Łuk. Górski dzies., z karczmy 1 ł. op, meszne, z młyna ćwiertnia mąki, w Witowie o 8 1/2 ł. os. i 4 ł. op. mesznie i stołowe proboszczowi, w Lubrzu kapituły gnieźn. me­szne i stołowe od kmieci, od 6 po korczyku pszenicy a od 2 po 2 korczyki żyta, w Rogusku dziesięcina, od rybaków i zagrodni­ków meszne i stołowe, z młyna ćwiertnia mąki. Poza parafją ciążył obowiązek dziesięcinny na rozmaitych wsiach, w Panko­wie (?) od niektórych kmieci, w Orzechowie od 4, w Lgowie z 17 łanów, w Chwałowie z 4 łanów, w Rogaszycach co drugi rok (raz Solec, drugi raz Pogorzelica), w Żółkowie dziesięcina zimo­wa i latowa naprzemian z Żerkowem (jeden rok zimowa, drugi latowa), w Dobrzycy z Bojanicami z 25 łanów po 6 gr., 6 ł. op., w Klonowie i Pabjanowie, 8 łanów os. po 6 gr. jako fertony dziesięcinne. Spustoszony podczas najazdu szwedzkiego dom B. podźwignięto niebawem, a r. 1659 (Ł I. 327) poświęcił bisk. Tolibowski 3 nowe ołtarze. Staraniem prob. Józ. Grabowskiego po­stawiono mur. przybytek, który r. 1908 konsekrował sufr. Likowski. Księgi kościelne zaczynają się od r. 1746. Prawo prezenty ma władza duch. Dawne nazwy u S. Kłoda, Mietliska, Oborsko, Orwąg, Osiny, Pieńki, Poświętne, Przymiarki, Rybiska, Wycinisko, Zagaj, Zapora, u Sulęcina Chłodne, Czartoryja, Dunaj, Klecisko, Sokółka, Topałki, Wieśnica, u Młodzikowa Bogdaniec, Chmieliniec, Dróżewiec, Drzastewna, Dziadowiec, Granecznik, Grodne, Grzmiące, Krowice, Krowieńce, Laskowa G., Mirodzieniec, Przerwa, Radawna, Rosady, Sierbieniec, Świerzbisz, Studzieniec, Tuława, Wrzeczko, Zarzecze, Żytny bo­rek, u Krzykos Bałkaczew, Borczyna, Gliszcza, Kozi bród, Wil­czy bród, Krzywy grąd, Łaziska, Łękta, Międzychód, Moczydła, Piskornik, Trzcianka, u Bronisławia Białe błota, Kozi kierz i Szady kierz, Świńskie doły, u Witowa Rudna, Rolicza, u Lubrza Czyżyca, Kobylec, Kozie głowy, Niekisiały, Nowinka, Podębie, Pokładziec, Smolsko, Zababie.

 Źródło: Krótki opis historyczny kościołów parochialnych, kościółków, kaplic, klasztorów, szkółek parochialnych, szpitali i innych zakładów dobroczynnych w dawnej Dyecezyi Poznańskiej przez Józefa Łukaszewicza. Tom I, 1858.

Zachowano oryginalną pisownię.

 VIII. Kościół parochialny w Solcu.

We wsi Solcu, należącej niegdyś do stołowych dóbr biskupów poznańskich, założonym został kościół paro­chialny w roku 1302 jak dowodzi pierwotna erekcya jego, umieszczona w księdze Przywilejów kapituły poznańskiej pod liczbą 26. Kościół ten od samego początku z drzewa postawiony i pod tytułem ś. Katarzyny męczenniczki po­święcony, zrujnowanym został doszczętnie w czasie wojny szwedzkiej za panowania Jana Kazimierza. W restauro­wanym na nowo poświęcił trzy nowe ołtarze w roku 1659 ówczesny biskup poznański Wojciech Tholibowski. W po­czątkach 18. wieku znowu został wewnątrz naprawionym, jak uczy wizyta Libowicza z roku 1727, która mówi: »kościół w Solcu jest drewniany, świeżo wewnątrz naprawiony. Mimo tego w kilkadziesiąt lat później, tj. w czasie wizyty Rydzyńskiego w roku 1784, znowu był całkiem zruj­nowany. »Kościół ten parochialny — mówi wizyta Ry­dzyńskiego — pod tytułem ś. Katarzyny Panny i Męczenniczki, cały drewniany, zrujnowany (in statu ruinoso).« Kościół w Solcu nie zawiera w sobie żadnych zgoła pomni­ków z odleglejszej przeszłości. W czasie wizyty Strzał­kowskiego w roku 1639 znajdowało się przy nim bractwo miłosierdzia, confraternitas pauperum. Księgi jego kościelne zaczynają się dopiero od roku 1746.

 Szkoła. 0 szkole w Solcu wspominają wizyty Strzał­kowskiego z roku 1639 i Libowicza z r. 1727. Pierwsza z nich mówi: »Rektora szkoły i kantora utrzymuje ple­ban i obudwom pensyą daje.« — Druga: »Jest tu dom szkolny, obecnie wyporządzany, w którym ma mieszkać organista i dzieci uczyć.«— W czasie wizyty Rydzyńskiego w roku 1784 już w tem miejscu szkoły nie było.

 Szpital Wizyta Tholibowskiego z roku 1661 mówi o szpitalu w Solcu: »Szpital ubogich jest domem miesz­kalnym, w którym się mieszczą ubodzy Chrystusowi, ale niema najmniejszego uposażenia, prócz pewnego opatrzenia z dochodów klucza winogórskiego, które my (biskup) corok wyznaczamy. Wizyta Libowicza z roku 1727 opisuje ten szpital szczegółowiej. »Szpital w Solcu — mówi —jest budynek drewniany, stary, wymagający wielkiej naprawy, o jednej wielkiej izbie ogrzewanej a o siedmiu izdebkach. Mieszka w nim sześciu ubogich.« Uposażeniem tego szpi­tala w czasie wizyty Libowicza, były dwa ogrody i łąka we wsi Krzykosy. W czasie wizyty Rydzyńskiego r. 1784 już w Solcu szpitala nie było.

IMG_0146
Fot. zbiory własne.
IMG_0144
Fot. zbiory własne.
IMG_0143
Fot. zbiory własne.

 

Księża spoczywający na cmentarzu parafialnym.

 

IMG_0154
Fot. zbiory własne.
IMG_0155
Fot. zbiory własne.

Ks. Franciszek Figlak (*1932 + 1995),
Ks. Ludwik Jarosz (*1872 +1933).

Ks. Roman Stepczyński (*1893 +1940)
– obóz koncentracyjny Gusen .

Copyrighted Image