Parafia w Nekli.

Widok kościoła w Nekli.

 

IMG_5256
Fot. zbiory własne.
IMG_5253
Fot. zbiory własne.
IMG_5257
Fot. zbiory własne.
IMG_0107
Fot. zbiory własne.
IMG_0105
Fot. zbiory własne.

 

IMG_0110
Fot. zbiory własne.

 

Źródło: Szematyzm historyczny ustrojów parafjalnych dzisiejszej Archidiecezji Poznańskiej Poznań 1935
Autor: ks. kanonik Stanisław D. Kozierowski

Zachowano oryginalną pisownię.

 NEKLA, w. na płn.-wsch. Środy nad Źrenicą, o znaczeniu tem samem co Nakło t. j, ławica piasku, przystań, znaczniejsza włość, na którą złożyły się rozmaite żrebie jak Kaczagóra, Kowalewo, Łęczyca a, Łęczynoga, Ostrów, Sławęcin, Strzeżewor Trzcionka, Zawodzie, W XV w, dziedziczyli tu Piotr r. 1435 (KBP I. 504), następują Starczynowscy z sąsiedniego Starcza- nowa a, Rogowscy z Rogowa, r. 1437—47 Wojciech Nekielski a. Starczynowski, r. 1449 Mik. Rogowski a. Starczynowski, r. 1459—65 tegoż synowie Mikołaj i Tomasz z Rogowa, Starczanowa, Nekli, Kokoszek i Stroszek, r. 1504—19 Maciej Star­czynowski. R, 1578 (ŹDW str. 207) płacił stąd pobór kasztelan rogoziński Janusz Grudziński z rodu Grzymałów. Co się tyczy Starczynowskich, nadmieniam, że r. 1340—52 (KBP II. 244) zna­ny z nich Dryjczyk kasztelan starogrodzki Janusz, w później­szych wiekach znani byli także Łodzie. Sąsiednie Gułtowy i Na­wojewo wiążę z Toporczykami, których imiona rodowe były Go­łuch (= Gołut) i Nawój a patron św, Andrzej. Otóż tytuł ko­ścioła par. w Nekli św. Andrzej skłania nas do przypuszczenia, że Toporczykowie mogli być pierwszymi właścicielami Nekli i mogli założyć i uposażyć tu kościół par., przy którym r. 1405—09 (KBZW IŁ 65) był proboszcz Stefan, przed r. 1496 Maciej, r. 1496 Jakób Kominek, r. 1500 Michał. R. 1510 (LBL f. 24) był większym właścicielem w N. Maciej a cząstkowym na jednym łanie Piotr, z 11 łanów os. w N. pobierał proboszcz dzie­sięcinę, z Starczanowa zaś z 16 łanów nie otrzymywał nic, z fol­warku Starczynowskiej dziesięcinę snop., z Gierałtowa opu­stoszałego przysługiwało mu meszne. R. 1519 w kościele św. Andrzeja w N. uposażył Maciej Starczynowski ołtarz. Drew. dom B. stał r. 1725 (Ł Ł 386) w miasteczku N. za kolatora pod­czaszego kaliskiego Mikołaja Zdziechowskiego. Kasztelan krzywiński Franciszek Odrowąż Wilkoński wzniósł tu r. 1749 nowy przybytek, postarał się r. 1752 o nową erekcję kościoła par., który poświęcono r. 1769. Prob. Aleksy Błachowicz postawił przed r, 1777 szpital, r. 1787 był tu prob. Jan Lemański, któ­rego portret w kościele. R, 1900 właściciel miejsc. Teodor Żół­towski przyczynił się do wybudowania nowej mur, świątyni, którą konsekrował r. 1901 sufr. Likowski. Księgi kośc. zaczy­nają się od r. 1673. Patronat należy do majętności. Starych nazw u N. sporo n. p. Brogi, Półbróg, Czerniawski bródek i Strzeżewski bródek, Dębie, Glinisko, Glinna, Koci dół, Kotówka, Świński dół, Koszny, Laski, Lisia woda, Łoza, Rękawy, Rudna, Skoroszewo, Trzebucha, Wądół, Wezdna, Węgliska oraz żrebie wyżej przytoczone. Mysłkowo, dziś Mystki, Jarogniewice i Bar- czyzna przypominają Opalów z Graboszewa, Jarogniewskich z Jarogniewic pod Czempiniem w Bardzie i Bardzkich z Barda i Sławęcina.

IMG_0136
Fot. ze zbiorów P. Jerzego Osypiuka.
IMG_0138
Fot. ze zbiorów P. Jerzego Osypiuka.
IMG_0161
Fot. ze zbiorów P. Jerzego Osypiuka.

 

IMG_0143
Fot. ze zbiorów P. Jerzego Osypiuka.
IMG_0153
Fot. ze zbiorów P. Jerzego Osypiuka.
IMG_0159
Fot. ze zbiorów P. Jerzego Osypiuka.

 Źródło: Krótki opis historyczny kościołów parochialnych, kościółków, kaplic, klasztorów, szkółek parochialnych, szpitali i innych zakładów dobroczynnych w dawnej Dyecezyi Poznańskiej przez Józefa Łukaszewicza. Tom I, 1858.

Zachowano oryginalną pisownię.

 Kościół parochialny w Nekli.

Nekla w 16. wieku wieś, 2) w 17 i 18 miasteczko, dziś znowu wieś posiada kościół parochialny, którego założyciel i data założenia nie są znajome. Istnął on atoli już na po­czątku 16. wieku, bo księga beneficiorum z r. 1510 o nim wspo­mina. Kościół ten od samego początku z drzewa postawiony, zaczął się w pierwszej połowie 18. wieku chylić do upadku, jak uczy wizyta Libowicza z r. 1725. »Kościół ten paro­chialny — mówi wspomniona wizyta — jest drewniany, wymagający naprawy; jest pod tytułem ś. Andrzeja po­święcony, kolacyi ur. Mikołaja Zdżychowskiego, podcza­szego kaliskiego, miasteczka tego i innych dóbr dziedzica.« W r. przeto 1749 Franciszek Odrowąż Wilkoński, kaszte­lan krzywinski, ówczesny dziedzic Nekli, wystawił w miejce jego nowy kościół i nadał mu w r. 1752 nową erekcyą, która jest oblatowaną w Grodzie poznańskim 1773 roku. Kościół ten poświęconym został r. 1769. 1) Nie zawiera w sobie żadnych zgoła pomników, prócz dwóch portretów, jednego, Okęckiego, biskupa poznańskiego, drugiego, Jana Lemańskiego, plebana nekielskiego. Księgi kościelne w Nekli zaczynają się, księga chrztów od roku 1673, księga ślubów od r. 1722, księga zmarłych od r. 1722. — W księdze chrztów, pod rokiem 1703 znajduje się metryka Stanisława Skaławskiego, syna Franciszka Skaławskiego, podczaszego poznańskiego, którego podawał do chrztu Stanisław Le­szczyński, natenczas wojewoda poznański, z Anną Leszczyń­ską, podskarbiną w. koronną.

Szkoły w Nekli śladu najmniejszego nie mogłem znaleść w archiwum konsystorskiem w Poznaniu.

Szpital. »Dom dla ubogich, czyli szpital, w Nekli wy­budował teraźniejszy pleban; ale szpital ten nie ma dotąd żadnego uposaźenia.« Mówi wizyta Rydzyńskiego z roku 1777. Pleban ten nazywał się Alexy Błachowicz.

1) Wizyta Rydzyńkiego z r. 1777.
2) Wieś Nekla należała w r. 1504 do Macieja Starczanowskiego,który w tym r. na wsiach swoich Stroszki i Nekla, w powiecie wów­czas pyzdrskim leżących, lokował 8 złotych węgierskich rocznego czyń- szu dla ołtarza ś. Łazarza i ś. Małgorzaty w katedrze gnieźnieńskiej. Archiwum grodzkie w Poznaniu.

IMG_0099
Fot. ze zbiorów P. Jerzego Osypiuka.
IMG_0100
Fot. ze zbiorów P. Jerzego Osypiuka.
IMG_0101
Fot. ze zbiorów P. Jerzego Osypiuka.

 

Groby księży pochowanych na cmentarzu przykościelnym w Nekli

 

IMG_0103
Fot. zbiory własne.
IMG_0094
Fot. zbiory własne.

 

Ks. Antoni Fromholz (*1821 +1881)

Ks. Marcin Manicki (*1841 +1922)

Ks. Leon Śmiśmiewicz (*1891 +1932)

Ks. Edmund Bartosiak (*1913 +1983)

 

 

 

 

IMG_0098
Fot. zbiory własne.
IMG_0092
Fot. zbiory własne.
IMG_0096
Fot. zbiory własne.

 

oraz Joanny z Dobrogojskich Lossow (*1821 +1856).

 

IMG_0100
Fot. zbiory własne.
IMG_0104
Fot. zbiory własne.
IMG_0101
Fot. zbiory własne.

 

Copyrighted Image