sierż. Franciszek Przybył i jego małżonka Pelagia z d. Owsianna

2018-01-31

Franciszek i Pelagia z d. Owsianna Przybyłowie.

 

   Kopiowanie, powielanie oraz publikowanie tekstu i zdjęć chronione jest ustawą o prawach autorskich.

sierż. Franciszek Przybył

Franciszek Przybył urodził się dnia 02.10.1889 r. w Kijewie pow. Środa, jako syn  Jana i jego małżonki Marii z domu Janaszak Przybyłów. Jan i Maria Przybyłowie ślub brali dnia 08.10.1871 r. w Środzie. Rodzina początkowo mieszkała w Brodowie, skąd przenieśli się do Kijewa. Jan Przybył pracował w majątku jako robotnik dniówkowy. Ostatecznie rodzice Franciszka Przybyła osiedli w Borzejewie pow. Środa.

Verlustlisten.

Jak wielu młodych mężczyzn, tak i Franciszek Przybył został powołany do pruskiego wojska, gdzie obowiązkowo musiał walczyć w armii zaborcy w I wojnie światowej. Służył w III Batalionie 8 Kompanii Landwehr-Infanterie-Regiment 74., czyli w Pułku Piechoty Nr 74. Wg Verlustlisten Nr 6481, w 1915 r. został lekko ranny, leczony w oddziale, nie w szpitalu.

Fragment zapisu dr Ludwika Rządkowskiego z inf. o Franciszku Przybyle jako podoficerze prowiantowym.
Kartka z notatnika Franciszka Przybyły informująca o służbie wojskowej i miejscach walk powstańczych.

Z zachowanych do dzisiejszych czasów dokumentów i notatek po Franciszku Przybyle, skrupulatnie przechowywanych przez rodzinę a dotyczących okresu Powstania Wielkopolskiego, dowiadujemy się o jego „powstańczej drodze”.
Po powrocie z I wojny światowej, wstąpił niezwłocznie do Rady Żołnierskiej w Środzie, a dnia 25.12.1918 r. do organizującego się oddziału powstańczego. W dniu 02.01.1919 r. został awansowany do stopnia kaprala i otrzymał przydział do oddziału  dowodzonego początkowo przez Antoniego Pospieszalskiego. Po złożeniu przysięgi w kościele, dnia 6 stycznia ze stacji kolejowej w Środzie wyjechał wraz z innymi Powstańcami Wielkopolskimi do Poznania, następnie do Gniezna.  Kolejne wymienione w notatniku nazwy miejscowości to Kcynia, Schönmädel (Grzeczna Panna), Szubin, Kołaczkowo, Rynarzewo, Zalesie, ponownie Kcynia, Grünthal czyli Studzienki i Bergheim czyli Józefkowo.
Dr Ludwik Rządkowski, opisując w Roczniku Związku Weteranów Powstań Narodowych 1918/19 w Poznaniu  Udział 2-giej kompanii średzkiej w boju pod Kcynią na str 67 wymienia podoficera prowiantowego Przybyła.
Udział Franciszka Przybyła w Powstaniu Wielkopolskim potwierdza także poświadczeniem uczestnictwa sam ks. Mieczysław Meissner.

Poświadczenie pisane przez ks. Mieczysława Meissnera w 1936 r.

Poświadczenie.
Jako twórca i prezes Rad żołnierskiej i robotniczej na Środę poświadczam, że Franciszek Przybył był czynnym członkiem Rady żołnierskiej aż do wstąpienia do regularnej formacyi powstańczej t.j. do 2giej Komp. średzkiej, brał czynny udział we walkach pod Kcynią, Szczepicami, Paterkiem itd.

Jako organizator powstania w powiecie średzkim odwiedzałem średzkie kompanie na północnym odcinku w towarzystwie Franciszka Przybyła pozycje w rowach strzeleckich.
Prawdziwość powyższego własnoręcznym potwierdzam podpisem

Grabów n/Prosną d. 5.11.1936.
Komitet dla Badania Historji
Powstania Wielkopolskiego
Oddział w Środzie
(-) ks. Meissner

Jest to prawdopodobnie pierwsza informacja mówiąca o tym, że ks. Mieczysław Meissner odwiedzał średzkich Powstańców Wielkopolskich na froncie. Żadna publikacja traktująca o średzkich kompaniach i powstańcach nie przytacza takiej wiadomości i nie podaje takiego oświadczenia ks. Mieczysława Meissnera.

Po lewej – sierż. Stanisław Borysiak, po prawej – sierż. Franciszek Przybył.

Dnia 18 marca 1919 r. Franciszek Przybył otrzymał jako żołnierz I Kompanii Średzkiej w stopniu plutonowego nominację na sierżanta liniowego. Nominację podpisał Komendant Baonu Średzkiego. Służąc w I Kompanii Średzkiej Franciszek Przybył pełnił funkcję zastępcy dowódcy sierż. Stanisława Borysiaka. Ich relacje były bardzo poprawne, o czym świadczy pamiątkowa fotografia sierżanta Borysiaka i sierżanta Przybyła. Po Powstaniu Wielkopolskim wraz z kompanią został wcielony do 8 Pułku Strzelców Wielkopolskich, którzy został przemianowany na 62 Pułk Piechoty.

Nominacja Franciszka Przybyły na stopień sierżanta.
Żołnierze I Kompanii Średzkiej z dowódcą sierż St. Borysiakiem (2) i jego zastępcą sierż. Franciszkiem Przybyłem (1).

.

Za swe czyny jakie włożył w odzyskanie przez Polskę niepodległości Franciszek Przybył został uhonorowany Odznaką pamiątkową Wojsk Wielkopolskich 1918-1919 oraz Medalem Niepodległości.

Legitymacja Odznaki pamiątkowej Wojsk Wielkopolskich.
Legitymacja Medalu Niepodległości.
Patent Medalu Niepodległości.
Koperta z nadaniem z Budzynia, gdzie stacjonował średzki batalion przed wymarszem na wojnę polsko – bolszewicką.
Pelagia Przybył z d. Owsianna – sanitariuszka w czasie Powstania Wielkopolskiego.

Franciszek Przybył poślubił Pelagię z d. Owsianną, urodzoną dnia 11.03.1894 w miejscowości Świniec k/Kościana, która w Powstaniu Wielkopolskim służyła jako  sanitariuszka. Rodzice Pelagii zamieszkali w Środzie  przy ul. Dworcowej nr 2 na początku XX w. Świadczy o tym adres na kopercie, w której Franciszek Przybył słał z wojska listy do swej narzeczonej. Korespondencja oprócz bardzo osobistej treści, zawiera piękny dopisek sierż. Stanisława Borysiaka:

Koperta z adresem zamieszkania rodziny Owsiannych w Środzie z pieczątkami poczty polowej.

Cz. Pani i ja zmuszony jestem słów kilka dorzucić opisać o mojem dzielnym Adjutancie tylko że jedno mnie smuci gdyż chce jechać na urlop a ja nie wstanie jestem tego Pana puścić, prosze dali tęsknić ale wiernie tak jak Pan Przybył wiernym jest żołnierzem.
Borysiak

Fragment listu z dopiskiem sierż. Stanisława Borysiaka.
Pelagia Owsianna jako sanitariuszka w lazarecie w towarzystwie powstańców.

Po ślubie Przybyłowie osiedli w Obornikach. Małżonkowie mieli dwóch synów Pelagiusza i Włodzimierza, oraz dwie córki – najstarszą z dzieci Krystynę i najmłodszą Aldonę.

Podczas II wojny światowej rodzina została wysiedlona do Radomia w woj. kieleckim, gdzie Franciszek zmarł dnia 30.05.1943 r. Został pochowany na miejscowym cmentarzu. Pelagia Przybył z d. Owsianna zmarła 19.05.1963 r. w Obornikach i tamże została pochowana.

Copyrighted Image